Người xưa thường nói “đời người như giấc mộng”, hoặc “trăm năm chớp mắt đã qua đi” – đây chỉ đơn giản là một lời cảm thán trước dòng chảy không ngừng nghỉ của thời gian, hay còn có ngụ ý nào khác? Liệu có hay không những không gian khác, mà ở đó cả một chặng đường nhân sinh dài đăng đẳng chỉ là một chớp mắt giữa trưa hè?

mộng
Nhân sinh như mộng. (Ảnh qua Trithucvn)

Trong quyển cổ thư “Dạ đàm tùy lục” của tác giả Hòa Bang Ngạch có kể lại một câu chuyện, vừa khiến người đọc cảm khái về sự vô thường của danh lợi nơi thế gian, vừa chỉ ra một cách minh xác sự tồn tại của các không gian khác nhau.

Vào thời nhà Thanh có vị tú tài tên Tu Lân, sống ở Triều Dương, là người đọc sách Thánh hiền, am tường lễ nghĩa, gia cảnh tuy bần hàn nhưng chưa từng oán trời trách người, cũng không bao giờ nhận của cải phi nghĩa, người người đều khâm phục.

Một buổi trưa hè, ngoài trời kéo mây đen như sắp đổ mưa, Tu Lân đọc sách trên chiếu tre trong nhà đến khi mệt mỏi thì ngủ thiếp đi. Trong lúc mơ màng, chàng nhìn thấy có một người tí hon ăn mặc cực kỳ sang trọng, tựa như một vị đại thần trong triều đình, dẫn theo rất nhiều quan quân tiến vào nhà mà nói: “Mau tỉnh dậy! Quốc vương nước Tỳ Phù có chỉ mời Tu Lân tiên sinh vào triều, xin chớ chậm trễ!”

Tu Lân rất kinh ngạc, đột nhiên cảm thấy thân mình như bị thu nhỏ lại, chàng tuy hoang mang không hiểu nhưng vẫn đi theo viên quan kia. Viên quan đối đãi với chàng rất cung kính, thỉnh mời vào kiệu ngồi, sau đó đoàn người phải đi một chặng đường rất dài. Qua mấy ngày mới đến kinh thành nước Tỳ Phù.

Tu Lân chưa từng nghe có vương quốc như vậy bao giờ, nhưng thấy nơi đây dân tình náo nhiệt, bách tính an cư lạc nghiệp, kinh tế phồn vinh, thì hiểu rằng nhà vua cũng là một vị minh quân tài đức.

Quốc vương đích thân ra đón tiếp Tu Lân, nói: “Tiên sinh là người đức độ tài trí, văn võ song toàn, chúng tôi nghe danh đã lâu. Nay may nhờ phúc phận tổ tiên mà được tiên sinh hạ cố đến đây, quả là vinh hạnh, nếu ngài có thể ở lại nơi này giúp tôi trị quốc thì nước Tỳ Phù như có được rường cột để tựa vào, sau này mãi hưởng thái bình.”

Tu Lân được khen ngợi như vậy cũng thấy rất phấn khích, khấu đầu nói: “Tại hạ chỉ là kẻ học vấn nông cạn, không có tài trị quốc, cũng không đủ dũng mãnh, vậy mà được đại vương đối đãi như bậc thượng khách, từ nay xin được dốc sức phò tá đại vương để đền đáp ơn tri ngộ.”

Quốc vương rất mừng, lập tức phong Tu Lân làm thượng khanh, hàng ngày đều cùng chàng trao đổi việc quốc gia đại sự. Tu Lân là người học vấn uyên bác nhưng đến tận lúc này mới có cơ hội tham dự chính sự, lại còn được giữ vị trí trọng yếu trong triều đình, nên rất cao hứng.

thư sinh
Tu Lân vốn có học vấn uyên bác, tới nay mới được tham dự chính sự nên rất cao hứng. (Ảnh qua Trithucvn)

Qua một thời gian, Tu Lân đi xem xét dân tình trong cả nước, thấy tuy kinh tế phồn vinh, người người no đủ, nhưng ở phương Nam có nước Đại Thạch, là một quốc gia vô cùng hiếu chiến, thói dân nơi đó rất hung hãn, chỉ thích đánh nhau, người nước Tỳ Phù ai cũng sợ hãi tránh né.

Tu Lân bèn về tâu với quốc vương: “Nước ta tuy hưởng cảnh thanh nhàn, nhưng không thể lấy đó làm đắc ý, mà còn cần nghĩ đến lúc nguy nan. Hiện tại bên cạnh có nước Đại Thạch dòm ngó bờ cõi, dân nơi ấy có thói hiếu chiến hung hãn tựa như lang sói vậy, nhất định phải ngừa họa từ trước, chuẩn bị sẵn sàng lương thảo, huấn luyện binh sĩ, đề phòng chiến sự nổ ra.”

Quốc vương khen là phải, liền làm theo lời Tu Lân. Quả nhiên không lâu sau nước Đại Thạch kéo quân sang đánh, nước Tỳ Phù do đã có chuẩn bị từ trước, lại thêm Tu Lân có tài cầm quân, nên đánh đâu thắng đó, bắt được hơn ngàn binh sĩ và tướng soái của địch.

Sau đó Tu Lân đích thân mang tù binh sang trả, lại giảng rõ lợi hại cho vua nước Đại Thạch nghe, khiến toàn dân Đại Thạch đều cảm động, từ đó mới chịu quy hàng làm chư hầu của nước Tỳ Phù. 

Cũng nhân việc này mà quốc vương Tỳ Phù càng xem trọng Tu Lân hơn, phong cho chàng làm tể tướng, cai quản mọi việc trong nước, lại gả công chúa cho chàng, hai người cùng sống trong một tòa phủ trạch vô cùng nguy nga tráng lệ.

Tu Lân làm tể tướng nước Tỳ Phù thoáng chốc đã qua 40 năm, một đời vinh hiển, quyền cao chức trọng, vinh hoa phú quý không sao kể hết.

Một ngày nọ cư dân ngoài khơi nước Tỳ Phù phát hiện một con cá khổng lồ bị mắc cạn mà chết, xác nó to như một ngọn núi, vội cấp báo về triều đình. Quốc vương rất mừng, nói: “Ấy là lộc trời cho, mau vận chuyển về kinh thành làm lương thực dự trữ.”

Tu Lân vội khuyên can: “Chỉ là một con cá lớn, sao phải làm nhọc sức dân vận chuyển như vậy? Nước ta ngũ cốc tươi tốt, lương thực dồi dào, có thiếu chi vật để ăn mà phải hoài công đến mức ấy?”

Quốc vương không cho là phải, nói: “Khanh làm tể tướng hơn 40 năm, vậy mà sao không hiểu dân tình nước Tỳ Phù chúng ta? Ân đức của Thượng Đế ban cho vật quý giá như vậy, bá quan đều đến mừng, toàn dân đều hăm hở muốn chuyển vào kho lương thực, chỉ có khanh là nghĩ khác mọi người.”

Đây là lần đầu Tu Lân bị trách cứ, trong lòng không vui, nên lặng lẽ rời khỏi triều đường.

tể tướng
Thoáng cái Tu Lân đã làm tể tướng nước Tỳ Phù hơn 40 năm. (Ảnh qua Vandieuhay)

Một thời gian sau, lại có quan thái sử đến tâu với quốc vương: “Thần quan sát khí trời mù mịt, chỉ e sắp có nạn hồng thủy, xin đại vương lo ngay việc dời đô kẻo không kịp.”

Quốc vương hết sức lo lắng, vội gọi Tu Lân đến, cùng chàng thảo luận chuyện dời kinh thành và hàng vạn hộ dân nơi kinh đô đến vùng núi cao để tránh nạn.

Tu Lân phản đối: “Đại vương cớ sao lại dễ dàng bỏ mảnh đất đóng đô của mình như vậy? Cả vua lẫn dân đều bỏ thành mà đi, có khác gì hai tay dâng đất cho ngoại bang?”

Quốc vương buồn rầu nói: “Khanh lại không hiểu dân tình nước ta! Chẳng lẽ khanh nhẫn tâm nhìn hàng vạn bách tính bị hồng thủy nhấn chìm hay sao?”

Tu Lân nói: “Thuở nay đâu có chuyện như vậy, một trận mưa lẽ nào có thể khiến cả dân tộc tuyệt diệt được?”

Quốc vương thở dài không tranh luận, nhưng vẫn quyết ý dời đô. Tu Lân đành miễn cưỡng làm theo, nhưng trong lòng căm phẫn vô cùng, cho rằng nhà vua u mê không nghe lời can gián của mình.

Đến khi mọi người đều đã lên vùng cao, thì mưa đổ xuống, Tu Lân trong đời quả chưa từng thấy trận mưa nào lớn như vậy, suốt mười mấy ngày vẫn không tạnh, nước cao quá mái nhà dân, từ trên núi nhìn xuống cả kinh thành chỉ còn là biển nước. Lúc bấy giờ Tu Lân mới nghĩ lời quốc vương không sai, nếu chậm trễ thì thật sự đã khiến toàn dân đều bị hồng thủy nhấn chìm. 

Trong lòng cảm thấy xấu hổ, Tu Lân gỡ bỏ mũ quan trên đầu, nói: “Thần đã không hiểu khổ tâm của đại vương, lại còn oán trách đại vương, dẫu đại vương không trách cứ thì thần cũng không còn mặt mũi nào góp sức cho triều đình nữa rồi.”

Dứt lời, chàng gieo mình xuống dòng nước đang chảy xiết! 

“Tùm” một tiếng, Tu Lân đột nhiên choàng tỉnh, chàng bật dậy thì thấy mình vẫn đang nằm trên chiếc chiếu tre giữa trưa hè, ngoài trời mưa rào vừa mới ngớt, nước vẫn còn nhỏ giọt trước hiên nhà!

Sau phút kinh hoàng, Tu Lân đứng dậy, vừa hồi tưởng lại cảnh trong mộng vừa dò dẫm hướng đi, men theo hành lang tiến ra bờ tường. Góc tường bị mẻ một lỗ nhỏ như đồng xu, trong lỗ ấy có đàn kiến vẫn đang nối đuôi nhau chạy ra chạy vào.

Bên kia bờ tường là ao cá và tòa giả sơn của người hàng xóm, bờ tây ao có một tổ kiến lớn, cách đó không xa có một con cá diếc bị mắc cạn chết khô, xác của nó đã bị đàn kiến rỉa đến quá nửa!

Tu Lân thừ người hồi lâu rồi than rằng: “Tổ kiến ấy là nước Tỳ Phù, còn tòa giả sơn là nước Đại Thạch, 40 năm công danh phú quý hóa ra chỉ là giấc mộng huyễn ở vương quốc của loài kiến mà thôi!”

Lời bàn

Người xưa thường nói: “Nhân sinh như mộng”, lấy giấc mộng của Tu Lân mà xét thì quả thật không sai.

Đây có lẽ là lời cảm thán của thế nhân trước sự vô thường của vạn vật, nhưng không phải chỉ có như vậy, câu chuyện trên còn hé lộ với chúng ta rằng: các không gian khác thật sự có tồn tại, hơn nữa mỗi không gian khác nhau đều có một trường thời gian tương ứng khác nhau, và đạo lý sinh tồn của các sinh mệnh ở những không gian đó cũng không nhất thiết hoàn toàn giống với nhân loại chúng ta.

không gian khác
Các không gian khác thật sự có tồn tại, hơn nữa thời gian ở đó hoàn toàn khác với thời gian của chúng ta. (Ảnh qua Pinterest)

Nhà Phật cho rằng: “Vạn vật đều có linh”, một tổ kiến nhỏ bé dưới mắt người thì dường như không có ý nghĩa gì, nhưng nếu có thể tiến nhập vào không gian của “vương quốc kiến”, nó có thể là một thế giới khác, thậm chí cũng là một khoảng trời đất bao la rộng lớn mà chúng ta không thể nào dùng khoa học để lý giải. Những sinh mệnh ở đó cũng có quan hệ xã hội, cũng có đạo lý và cách thức sinh tồn của riêng mình. Thời gian hai bên cũng không giống nhau, Tu Lân ở đó 40 năm, nhưng ở thế giới “hiện thực” này thì chỉ là khoảng thời gian một giấc ngủ trưa mà thôi.

Nếu quả thật là vậy, thì hẳn cũng còn có những không gian khác mà ở đó thời gian chậm hơn chúng ta, có thể ở đây là một đời người, ở đó chỉ là một chớp mắt. Lời người xưa nói: “Trên trời một ngày bằng dưới đất một năm” cũng rất có đạo lý.

Câu chuyện trên không chỉ là một bài học về được và mất trong kiếp nhân sinh, mà còn cho ta thấy sự bao la, huyền bí và vĩ đại của vũ trụ – điều mà nhân loại có lẽ không bao giờ lý giải hết được.

Thế Di

Xem thêm: