Miếu Trương Phi ở thành cổ Lãng Trung, dù cây cỏ mọc um tùm, nhưng đa số là không có thân chính, chạc cây từ dưới đất mọc đâm ra. Người dân địa phương nói, vì Trương Phi chết không đầu, nên cây cối trên mộ cũng không có đầu.

Tạo hình Trương Phi trên phim truyền hình.

Nói về cái chết của Trương Phi, “Tam Quốc Chí” có ghi: “Lưu Bị phạt Ngô, Trương Phi bị Trương Đạt, Phạm Cường giết chết, sau đó cầm đầu của ông, tìm đến cậy nhờ Tôn Quyền”.

Có thể thấy, Trương Phi chết dưới tay thuộc cấp là chắc chắn, không thể nghi ngờ. Về phần Trương Đạt, Phạm Cường làm thế nào giết chết Trương Phi, đầu của Trương Phi có phải được đưa đến Đông Ngô không, sách sử cũng không ghi chép lại, điều này khiến truyền thuyết dân gian lưu lại một khoảng trống.

Thành cổ Lãng Trung (nay là Bảo Ninh, Nam Sung, Tứ Xuyên) có truyền kỳ ghi lại về cái chết của Trương Phi như sau:

Sau khi Trương Phi biết tin quân Quan Vũ thua và bị giết, muôn phần bi thương, định rằng đến Giang Châu hội quân cùng Lưu Bị, cùng nhau đánh Đông Ngô, báo thù cho Quan Vũ. Trương Phi lệnh cho quân dưới trướng là hai người Phạm Cường và Trương Đạt nội trong 3 ngày tranh thủ chế tạo bạch khôi bạch giáp (nón trắng, áo giáp trắng). Hai người này lại nghe nhầm thành nội trong 3 ngày phải gấp rút chế tạo ra bách khôi bách giáp (trăm nón, trăm áo giáp). Họ cho rằng đây là nhiệm vụ gần như không cách nào hoàn thành, nhất định sẽ dẫn đến họa sát thân, thế là cùng nhau bàn bạc mưu hại Trương Phi.

Ngày hôm đó, khi Trương Phi say rượu nằm trong lều, hai người Trương, Phạm vờ muốn báo cáo việc quân cơ đại sự nên vào trong lều. Phạm Cường cầm đao đặt trên cổ Trương Phi, lại thấy Trương Phi dù ngủ nhưng hai mắt vẫn mở to trợn tròn, Trương Phi trong lúc ngủ mơ tưởng lầm là muỗi đốt, một chưởng đập xuống, đầu lìa khỏi thân, mệnh táng Hoàng tuyền. Như vậy, cái chết của Trương Phi từ tự bản thân tạo thành.

Đương nhiên, truyền thuyết về cái chết của Trương Phi ảnh hưởng lớn nhất vẫn là chuyện “đầu chôn tại Vân Dương, thân lưu tại Lãng Trung”. Câu chuyện kể Phạm Cường, Trương Đạt mang đầu của Trương Phi trong đêm tối chạy về phía Đông Ngô, tranh công cầu thưởng.

Hai người chạy đến bến đò Đông La, Vân Dương, nghe được Đông Ngô đã cầu hòa Lưu Bị, liệu biết tranh công vô vọng, liền vứt đầu của Trương Phi xuống nước. Đầu trôi theo sông, được một ngư ông vớt được, sau đó lại bị quăng xuống sông một lần nữa.

Đêm đó, ngư ông mộng thấy đầu lâu dưới sông trôi trở về, còn cầu khẩn nói: “Ta chính là tướng Hán Trương Phi, không đội trời chung với Đông Ngô, hạ lưu là khu vực Đông Ngô, thỉnh lão nhân gia vớt đầu ta lên chôn cất tại chỗ”.

Ngày hôm sau, quả thật ngư ông lại gặp đầu lâu vẫn còn trong lòng sông, liền vớt lên thuyền, đem chôn cất bên cạnh bờ. Miếu Trương Phi ở Vân Dương (Trùng Khánh, huyện Vân Dương) từ đây mà xây thành.

Chuyện kể rằng Trương Phi sau khi chết đến điện Diêm Vương, Diêm Vương kinh ngạc hỏi: “Tướng quân nghiệp lớn chưa thành, sao lại tới đây?”.

Trương Phi đau xót không thôi, nói: “Nhị ca bị hại, không ngờ ta lại bị kẻ gian hãm hại, nên cố ý đến đây báo danh”. Diêm Vương rằng: “Ta cho phép tướng quân lập tức hoàn dương, tiếp tục xây dựng đại nghiệp”.

Thế là, Trương Phi lại quay về Lãng Trung, lại phát hiện trong quan tài gỗ chỉ có thân thể của mình, không có đầu, nên không cách nào hoàn dương. Diêm Vương vô cùng tức giận, lệnh cho Phán quan tiến lên lùng bắt hai người Phạm, Trương. Hiện nay ở trước mộ của Trương Phi ở Lãng Trung, một bên quỳ gối là Phạm Cường, một bên quỳ gối là Trương Đạt, còn Phán quan đang giữ chặt hai tên trộm đầu mà tra hỏi.

Miếu Trương Phi.

Miếu Trương Phi ở thành cổ Lãng Trung (Hán Hoàn Hầu Từ), dù cây mọc um tùm, nhưng đa số là không có thân chính, chạc cây từ dưới đất mọc đâm ra. Người địa phương nói, vì Trương Phi chết không đầu, nên cây cối trên mộ cũng không có đầu. Những đêm gió bắt đầu thổi, từ Hán Hoàn Hầu Từ phát ra một âm thanh nức nở nghẹn ngào. Còn thường xuyên thấy một con chim nhỏ màu đen, tương truyền rằng đó là hóa thân của Trương Phi.

Trong “Lãng Trung Huyện Chí” có ghi lại: Cuối thời Minh, Lưu tặc Trương Hiến Trung tấn công vào trấn Bảo Ninh, thành sắp bị công phá. Vào buổi tối nhìn thấy một đại hắc nhân, cao mấy trượng, tay cầm trường mâu, chân ngâm trong nước, cứ giằng co trong ba đêm. Cất tiếng hỏi, mới biết vốn đây là thần Hoàn Hầu, kẻ cường đạo kinh khiếp chạy mất.

Câu chuyện này nói rõ rằng cuối đời nhà Minh, công lao trừ bọn Trương Hiến Trung tàn sát dân lành là nhờ Trương Phi hiển linh giúp đỡ.

Mai Mai (Theo kannewyork)